چگونگی اعمال حق رای سهامدار در شرکتهای سهامی – قاسم نجفی بابادی

 

حق رأی صاحب سهم درشرکتهای سهامی ازجمله “حقوق غیر مالی” ناشی از مالکیت سهام است. تقسیم حقوق صاحب سهم به حقوق مالی و حقوق غیرمالی که مورد اشاره ی اساتید حقوق تجارت ایران نیز واقع شده را می توان به استناد ماده ی ۳۸ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷ علاوه بر مبانی تئوری دارای منشاء و مبنای قانونی هم دانست. در ماده ی یاد شده، به صراحت از اصطلاح “حقوق مالی وابسته به سهام ” نام برده شده است . هر چند درنقطه ی مقابل به “حقوق غیر مالی سهام ” اشاره ای مستقیم و صریح نشده اما در مواد ۳۸ و ۳۷ و ۴۹ و ۱۳۹ و ۲۲۰ و ۲۵۷ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت به حق رأی و حق حضور که از مصادیق “حقوق غیر مالی” وابسته به سهام یا به عبارتی “حقوق غیر مالی ناشی از مالکیت بر سهام” هستند به صراحت اشاره شده است.

از جمله ی مصادیق مهم حقوق غیر مالی ناشی از مالکیت بر سهام می توان به: ۱- حق حضور در مجامع عمومی صاحبان سهام ۲- حق رأی در مجامع عمومی صاحبان سهام ۳- حق اطلاع سهامدار از عملیات ، حسابها و گزارش عملیات مدیران شرکتهای سهامی ۴- حق عضویت در شرکت ۵- حق انتقال سهام اشاره کرد.

حق حضور در مجامع عمومی صاحبان سهام با حق ورود به مجامع یادشده که در ماده ی ۹۹ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مورد اشاره قرار گرفته ملازمه دارد و در حقیقت یک مفهوم را شکل می دهد.

حق اطلاع سهامدار از عملیات، حسابها، ترازنامه، حساب سود و زیان و گزارش عملیات مدیران شرکت که اصل آن در ماده ی ۱۳۹ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت برای زمان حیات و فعالیت شرکتهای سهامی مورد اشاره قرار گرفته در ماده ی ۲۲۰ قانون یاد شده در مدت تصفیه شرکتهای سهامی ( پس از انحلال شرکت سهامی ) نیز مورد تأکید واقع شده است.

 

ضمانت اجرای حق رای سهامدار

اهمیت حق رأی سهامدار در جهت حفظ جایگاه و اعتبار قانونی و عملی آن به اندازه ای بوده است که قانونگذار ایران در ماده ی ۲۵۷ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، عدم رعایت حق رأی صاحبان سهام بوسیله ی هیأت رئیسه ی هر مجمع عمومی ( که وفق ماده ی ۱۰۱ لایحه قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت ، وظیفه ی اداره ی مجمع عمومی صاحبان سهام را به عهده دارند ) را جرم تلقی نموده و برای آن مجازات تعیین کرده است و علاوه بر آن برای هرکس که مانع حضور دارنده ی سهم شرکت در جلسات مجامع عمومی صاحبان سهام شود طی بند ۱ ماده ی ۲۵۳ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مجازات حبس از سه ماه تا یکسال یا جزای نقدی از ۲۰ تا ۲۰۰ هزار ریال یا هر دو مجازات را تعیین نموده است و همچنین هرکس که با خدعه و نیرنگ، خود را دارنده ی سهم جلوه دهد و در اخذ رأی مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت کند مجرم دانسته و مجازات یادشده را در مورد او قابل اعمال می داند و اینها همه در جهت حفظ حق رای سهامدار و صیانت از جایگاه و ارزش قانونی آن و کمک به اجراء و اعمال صحیح آن است.

 

چگونگی اعمال حق رای صاحبان سهام

وفق بندهای ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ ماده ی ۸ و مفاد ماده ی ۷۲ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، طریقه ی شور، شیوه ی اخذ رای و عده و اکثریت لازم برای تشکیل مجامع عمومی به همان گونه ای خواهد بود که در اساسنامه ی شرکت سهامی آمده است مگر در مواردی که به موجب قانون تکلیف خاصی مقرر شده باشد.

 

اعمال حق رای صاحب سهم در مجمع عمومی موسس

در مورد مجمع عمومی موسس که شکل گیری و اعتبار و جایگاه قانونی خود آن و تصمیماتش بیشتر مبتنی بر قانون است و نه اساسنامه ( زیرا اساسنامه ی شرکت سهامی عام پس از تشکیل مجمع عمومی موسس و تصویب آن بوسیله ی مجمع یادشده اعتبار قانونی پیدا می کند) اعمال حق رای موسسین و پذیره نویسان وفق ماده ی ۷۵ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت خواهد بود.

برابر ماده ی ۶ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت موسسین؛ همان تعهد کنندگان اقلاً ۲۰ درصد کل سهام شرکت سهامی عام هستند که لااقل ۳۵ درصد ارزش تعهد شده را به نام شرکت در شرف تاسیس، نزد یکی از بانکها سپرده باشند و پذیره نویسان همان اشخاصی هستند که برابر قانون و بنا به درخواست و آگهی موسسین برای سرمایه گذاری و خرید سهام مبادرت به خرید ورقه ی تعهد سهم کرده باشند.

 

 

اعمال حق رای صاحب سهم در مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام

۱- در مجمع عمومی فوق العادهی صاحبان سهام اصولاً همگی سهامداران، حق حضور دارند مگر سهامداران مشمول مواد ۳۷ و ۴۹ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت.

۲- در مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهم، سهامدارانی حق رای دارند که مشمول مواد ۳۷ و ۴۹ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت نبوده و برابر اساسنامه ی شرکت از حق رای در مجمع عمومی فوق العاده برخوردار باشند به عبارتی اگر اساسنامه ی شرکت وفق مواد ۸۴ و ۸۷ و ۱۱۴ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت حق رای در مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام را منوط به دارا بودن مقدار مشخصی سهام کرده باشد سهامداران باید از آن مقدار سهام، برخوردار باشند تا بتوانند در رای گیری شرکت کنند.

۳- حضور صاحبان بیشتر از نصف سهام دارای حق رای در مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام ضروری است. اگر در اولین دعوت، اکثریت یادشده، حاصل نشد مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام ( که بوسیله ی رئیس یا نایب رئیس هیات مدیره) برای نوبت دوم دعوت می شود و در این نوبت مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام با حضور بیش از یک سوم سهامدارانی که حق رای دارند رسمیت خواهد یافت. تاکید این ماده بر حضور بیش از نصف سهام و بیش از یک سوم سهام در جلسه ی دوم مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام در خور توجه است بنابراین حضور نصف یا یک سوم صاحبان سهام دارای حق رای کفایت نمی کند بلکه باید حد نصاب حضور سهام بیش از نصف و بیش از یک سوم سهام ( حسب مورد ) باشد.

۴- به موجب ماده ی ۷۲ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت اساسنامه ی شرکت می تواند حد نصاب عده ی لازم سهامداران برای حضور در جلسه ی مجمع عمومی فوق العاده را بیشتر از میزان تعیین شده در ماده ی ۸۴ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت تعیین کند زیرا منعی در این خصوص وجود ندارد اما تعیین نصاب کمتر از میزان یاد شده در ماده ی ۸۴ قانون مزبور مستند به بند پایانی ماده ی ۷۲ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مجاز و قانونی نیست.

۵- حد نصابهای مقرر در ماده ی ۸۴ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت ( بیش از نصف سهام دارای حق رای در نوبت نخست و بیش از یک سوم سهام دارای حق رای در نوبت دوم) باید از آغاز تا پایان جلسه ی مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام رعایت گردد تا جلسه ی مجمع یادشده در حین تشکیل و در جریان کار و نیز در حین رای گیری از اعتبار و جریان قانونی برخوردار باشد.

۶- مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام بایستی به طریق قانونی دعوت، تشکیل و اداره شود تا تصمیمات آن قانونی تلقی شود فلذا:

الف- دعوت مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام به تشکیل جلسه برابر ماده ی ۱۲۰ و با توجه به تبصره ی ۲ ماده ی ۱۱۹ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت به عهده رئیس هیات مدیره و در غیاب وی از وظایف نایب رئیس هیات مدیره و جزء مسئولیتهای جمعی همه ی اعضای هیات مدیره است. وفق ماده ی ۹۵ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت یک پنجم صاحبان سهام شرکت نیز می توانند از هیات مدیره، تشکیل مجمع عمومی فوق العاده را خواستار شوند و در صورت عدم اجابت خواسته ی خود از بازرسان قانونی شرکت این درخواست را مطرح کنند و در نهایت در صورتی که هیچ یک از مراجع مذکور به درخواست آنان توجه ننمود می توانند راساً اقدام به دعوت از سهامداران دیگر برای تشکیل مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام نمایند.

ب- دعوت مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام به تشکیل جلسه وفق ماده ی ۹۷ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت بایستی از طریق نشر آگهی در روزنامه ی کثیر الانتشاری باشد که آگهی های شرکت در آن منتشر می شود و البته وفق تبصره ی همین ماده، هنگامی که کلیه ی صاحبان سهام ( بلا استثناء) در مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام حاضر باشند نیازی به نشر آگهی و رعایت تشریفات دعوت نیست.

ج‌- وفق ماده ی ۹۸ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت فاصله ی بین نشر آگهی دعوت مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام و تاریخ تشکیل مجمع یادشده نبایستی از ۱۰ روز کمتر و از ۴۰ روز بیشتر باشد.

 

د- حضور سهامداران در مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام بایستی با رعایت ماده ی ۹۹ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت صورت گیرد یعنی صاحبان سهام که مایل به شرکت در جلسه ی مجمع یاد شده هستند بایستی قبل از تشکیل مجمع موصوف با در دست داشتن ورقه ی سهم یا تصدیق موقت سهم خود به شرکت مراجعه و ورقه ی ورود به جلسه ی مجمع یادشده را دریافت کنند. فقط سهامدارانی حق ورود به جلسه ی مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام را دارند که ورقه ی ورودی از شرکت دریافت کرده باشند.

ه- از سهامداران حاضر در مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام بایستی فهرست و صورتی که مبین هویت، نشانی، تعداد سهم و تعداد رای آنان باشد تهیه شود و این صورت به امضای آنان برسد.

و- در آگهی دعوت صاحبان سهام برای تشکیل جلسه ی مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام بایستی دستور کار جلسه به صراحت قید شود و تاریخ و محل تشکیل جلسه ی مجمع مزبور با قید ساعت و نشانی کامل محل تشکیل جلسه مشخص شود.

ز- اگر در کنار یا پایان موضوعات جلسه ی مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام که در آگهی شرکت برای جلسه ی مجمع مزبور منشر شده عبارت ” و غیره” قید شود و منظور این باشد که هر موضوع دلخواه دیگری هم در جلسه ی مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام مطرح شود چون این امر مغایر حفظ حقوق سهامداران است تصمیمات فقط نسبت به موضوعات مصرح در آگهی دعوت مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام معتبر خواهد بود.

۷- صاحبان سهام می توانند جهت شرکت در مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام و اعطای رای در مجمع مزبور، وکیل خود را همراه با مدارک دال بر وکالت او برای شرکت و اعطای رای در مجمع یادشده اعزام و معرفی نماید.

۸- تصمیمات مجمع عمومی فوق العاده ی صاحبان سهام همواره با اکثریت دو سوم آرای حاضرین در جلسه ی رسمی معتبر است.

 

اعمال حق رای صاحب سهم در مجمع عمومی عادی صاحبان سهام

تمام آنچه که در مورد مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام بیان شد در مورد مجمع عمومی عادی نیز حاکم است با این تفاوت که:

الف- در مجمع عمومی عادی صاحبان سهام، حضور صاحبان بیش از نصف سهام دارای حق رای در جلسه ی نخست لازم است و جلسه ی دوم با حضور هر تعداد از صاحبان سهام دارای حق رای رسمیت می یابد.

ب- در مجمع عمومی عادی صاحبان سهام، تصمیمات همواره با اکثریت نصف به علاوه یک آرای حاضرین در جلسه، معتبر است.

ج- در مورد انتخاب مدیران و بازرسان قانونی شرکت، بر اساس ماده ۸۸ لایحه ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت اولاً: تصمیمات با اکثریت نسبی اتخاذ می شود. ثانیاً: تعداد سهام دارای حق رای در تعداد مدیرانی که باید انتخاب شوند ضرب می شود و حق رای هر صاحب سهم، برابر حاصل ضرب مذکور می باشد که صاحب سهم می تواند همه ی آرای خود را به یک نفر بدهد یا آن را بین چند نفر به هر نسبتی که خواست تقسیم کند.

به عنوان مثال اگر سهامداری، ده سهم دارای حق رای، داشته باشد و تعداد اعضای هیات مدیره ۵ نفر باشد این صاحب سهم دارای ۵۰ رای است که می تواند این تعداد رای را تماماً به یکی از ۵ نفر بدهد یا ۵۰ رای خود را مثلاً به طور مساوی ( هر نفر ۱۰ رای ) بین ۵ نفر تقسیم کند.

 

 

 

این مقاله بر گرفته از کتب و سایت های مختلف حقوقی می باشد.

 

کلینیک حقوقی استیناف گر با سال ها تجربه در خصوص مسائل مختلف حقوقی آماده ارائه هرگونه مشاوره رایگان به شما هم میهنان عزیز می باشد.

 

 

راه های ارتباطی ما برای انجام مشاوره رایگان:

وب سایت:   http://estinafgar.ir/

تلگرام:   https://t.me/estinafgar

اینستاگرام :  http://www.thepictaram.club/instagram/estinafgar

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *