اعلان ورشکستگی شرکت و اثرات آن – قاسم نجفی بابادی

شرایط اعلان ورشکستگی شرکت

ورشکستگی شرکت، وضعیتی است که به دنبال عدم توانایی شرکت در پرداخت بدهی ها و تعهدات نقدی آن بوجود می آید. این وضعیت، اگر بیش از سه روز ادامه پیدا کند مدیران شرکت، مکلف هستد با رعایت شرایطی که در این نوشتار می آید اقدام به اعلان ورشکستگی شرکت نمایند.

 

تعریف ورشکستگی

آقای دکتر جعفری لنگرودی که از اساتید بی نظیر و بزرگ علم حقوق هستند در جلد پنجم کتاب مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ورشکستگی را به این مضمون، تعریف و توصیف نموده اند:

ورشکستگی، وضع تاجر یا بازرگانی است که از انجام تعهدات خود در حیطه تجارت، بازمانده است. ملاک ورشکستگی تاجر نیز دارایی کنونی وی می باشد نه اموالی که از دسترس و اختیار او خارج شده اند. یعنی اگر دارایی نقدی یا قابل تبدیل به نقد تاجر، در حال حاضر برای پرداخت بدهی و دیون او مثبت و کافی نباشد ورشکستگی تاجر، محقق است.

 

انواع ورشکستگی

در قوانین ورشکستگی شرکت در ایران، سه نوع ورشکستگی، پیش بینی شده است که عبارتند از:

الف) ورشکستگی عادی

ب) ورشکستگی به تقصیر

ج) ورشکستگی به تقلب

 

شرایط اعلان ورشکستگی شرکت ها

در مورد اعلان ورشکستگی شرکتها باید به شرایط و نکات زیر توجه گردد:

۱- ورشکستگی شرکت، مستلزم صدور حکم از سوی دادگاه است. حکم ورشکستگی شرکت، از دیدگاه حقوقی، یک نوع حکم اعلامی است یعنی آثار ورشکستگی و اجرای احکام قانونی ناظر به ورشکستگی در یک شرکت، پس از صدور رای دادگاه دایر بر اعلان ورشکستگی، مورد توجه قرار می گیرد.

۲- مقررات ناظر به ورشکستگی از جمله ماده ۴۱۳ و ماده ۴۱۴ قانون تجارت در باب ورشکستگی، از مقررات آمره قانونی، تلقی می شوند و نمی توان خلاف آنها توافق و عمل کرد.

۳- داور نمی تواند اقدام به صدور حکم ورشکستگی شرکت نماید زیرا ورشکستگی تاجر مقوله‌ای است که با نظم عمومی و نظم اقتصادی و تجاری جامعه ارتباط تنگاتنگ دارد و بنا به تصریح قانون، داور نمی تواند در آن ورود کند.

۴- مدیران شرکت، می‌بایستی ظرف سه روز از تاریخ توقف در پرداخت بدهی ها یا سایر تعهدات نقدی شرکت، ورشکستگی شرکت را به دفتر دادگاهی که اقامتگاه شرکت در آنجا قرار دارد اظهار نمایند.

۵- درخواست اعلان ورشکستگی شرکت باید به صورت دادخواست، تسلیم دادگاه شود.

۶- اگر مدیران شرکت، خواهان اعلان ورشکستگی شرکت هستند باید در زمان تقدیم دادخواست ورشکستگی، صورت حساب دارایی و کلیه دفاتر تجاری شرکت را به دفتر دادگاه رسیدگی کننده، تسلیم نمایند.

۷- صورتحساب دارایی شرکت برای تسلیم به دادگاه باید دارای تاریخ بوده و به امضاء مدیران شرکت رسیده و متضمن مراتب ذیل باشد:

الف) تعداد و تقویم کلیه اموال منقول و غیر منقول شرکت ورشکسته به طور مشروح.

ب) صورت کلیه بدهی ها و مطالبات.

ج) صورت نفع و ضرر و صورت مخارج شرکت.

 

در صورت ورشکستگی شرکت‌ های تضامنی، مختلف یا نسبی اسامی و محل اقامت کلیه شرکاء ضامن نیز باید ضمیمه دادخواست اعلان ورشکستگی شود.

۸- برابر رای وحدت رویه هیات عمومی دیوانعالی کشور که در آبان ماه ۱۳۹۶ صادر شده است هر چند تاجر متقاضی صدور حکم ورشکستگی به حکم ماده ۴۱۳ قانون تجارت باید کلیه دفاتر تجارتی و صورتحساب دارائی خود را که متضمن مراتب مذکور در ماده ۴۱۴ آن قانون باشد به دفاتر دادگاه تسلیم نماید، لکن عدم انجام این تکلیف از سوی تاجر مدعی توقف با توجه به ضمانت اجرای تکلیف به شرح مقرر در ماده ۴۳۵ و بند ۲ ماده ۵۴۲ همان قانون، مانع رسیدگی به دعوی او نیست.

 

همانطوری که ورشکستگی تاجر در قانون تجارت مورد توجه قرار گرفته است به ورشکستگی شرکت های تجاری نیز در قانون مزبور تصریح شده است همچنانکه قسمت اول ماده ۴۱۲ قانون تجارت چنین می گوید:

( ورشکستگی تاجر یا شرکت تجاری در نتیجه توقف از تادیه وجوهی که برعهده اوست حاصل می شود …)
بنابراین ماده فوق به طور کلی از اشخاص حقیقی یعنی تجار و اشخاص حقوقی یعنی شرکت های تجاری بحث می نماید و شامل سه قسمت می باشد.
۱- تجار ورشکسته ای که در قید حیات می باشند.
۲- تجاری که در حین فوت در حال توقف بوده اند.
۳- شرکت های تجاری
در این مقاله به بررسی ورشکستگی شرکت های تجاری می پردازیم.

اقسام شرکت های تجاری

ماده ۲۰ قانون تجارت مصوب سال ۱۳۱۱ شرکت های تجاری را به شرح ذیل تقسیم نموده است:
۱- شرکت سهامی
۲- شرکت بامسئولیت محدود
۳- شرکت تضامنی
۴- شرکت مختلط غیرسهامی
۵- شرکت مختلط سهامی
۶- شرکت نسبی
۷- شرکت تعاونی تولید و مصرف
که در مواد یک الی ۳۰۰ قانون تجارت مصوب سال ۱۳۴۷ فقط به چگونگی تشکیل شرکت های سهامی عام و خاص و خصوصیات و اساسنامه و انواع سهام ( بانام ، بی نام ، ممتاز ) و سرمایه ( سرمایه تعهد شده و پرداخت شده ) و مجامع عمومی ( موسس، عادی ، فوق العاده )
و نحوه انتخاب مدیران و بازرسان ، وظایف و اختیارات آنان و انحلال و چگونگی تصفیه آن ها که یکی از موارد انحلال آن ها ورشکستگی است و به جا و مناسب است که به موارد انحلال آن ها اشاره ای داشته باشیم .

انحلال شرکت های سهامی

برابر ماده ۱۹۹ قانون تجارت شرکت های سهامی در موارد ذیل منحل می شود :
۱- وقتی که شرکت موضوعی را که برای آن تشکیل شده است انجام داده یا انجام آن غیرممکن باشد.
۲- در صورتی که شرکت برای مدت معین تشکیل گردیده و آن مدت منقضی شده باشد مگر اینکه مدت قبل از انقضاء تمدید شده باشد.
۳- در صورت ورشکستگی
۴- در هر موقع که مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام به هر علتی رای به انحلال شرکت بدهد.
۵- در صورت صدور حکم قطعی دادگاه
که از موارد پنجگانه انحلال، ورشکستگی آن تابع مقررات مربوط به ورشکستگی است .
بنابراین با توجه به ماده ۱۹۹ و ۲۰۱ قانون مزبور می توان گفت :

  • اول : ورشکستگی شرکت های سهامی عام و خاص

درباره ورشکستگی شرکت های سهامی عام و خاص همان ضوابط و شرایطی که برای ورشکستگی تجار در قانون تجارت پیش بینی گردیده است و در مقالات پیشین مفصلاَ به آن ها اشاره گردید اعمال و اجرا می شود. (علاقه مندان جهت کسب اطلاعات بیشتر در این رابطه می توانند به این مقالات در سایت مراجعه و یا با کارشناسان ما تماس حاصل فرمایند).

  • دوم : ورشکستگی شرکت های تضامنی

در مورد انحلال شرکت های تضامنی ماده ۱۳۶ قانون تجارت چنین تصریح می دارد:
شرکت تضامنی در موارد ذیل منحل می شود :
الف- در مورد فقرات ۱ و ۲ و ۳ ماده ۹۳
ب- در مورد تراضی تمام شرکاء
ج- در صورتی که یکی از شرکاء به دلایلی انحلال شرکت را از محکمه تقاضا نماید و محکمه آن دلایل را موجه دانسته، حکم به انحلال بدهد.
د- در صورت فسخ یکی از شرکاء مطابق ماده ۱۳۷
ه- در صورت ورشکستگی یکی از شرکاء مطابق ماده ۱۳۸
و- در صورت فوت یا محجوریت یکی از شرکاء مطابق مواد ۱۳۹ و ۱۴۰

  • سوم : ورشکستگی شرکت های نسبی

احکام ورشکستگی شرکت های نسبی و شرکاء آن مانند همان احکام شرکت های تضامنی است . زیرا ماده ۱۸۹ قانون تجارت در این خصوص چنین تصریح می دارد :
مفاد ماده ۱۲۶ ( جز مسئولیت شرکاء که به نسبت سرمایه آن هاست ) و مواد ۱۲۷ تا ۱۳۶ در شرکت های نسبی جاری است.

  • چهارم : ورشکستگی شرکت های بامسئولیت محدود

موضوع ورشکستکی شرکت های بامسئولیت محدود هم در قانون تجارت مورد توجه قرار گرفته است منتهی در ماده ۱۱۴ قانون تجارت مصوب سال ۱۳۱۱ که در مورد انحلال آن ها می باشد، چنین تصریح گردیده است .

شرکت با مسئولیت محدود در موارد ذیل منحل می شود :
الف: در مورد فقرات ۱ و ۲ و ۳ ماده ۹۳
نکته : در خصوص ورشکستگی شرکت های مزبور به جای استناد به فقرات ماده ۹۳ منسوخه باید به بند ۳ ماده ۱۹۹ که مربوط به انحلال شرکت های سهامی باشد رجوع و استناد نمود.

  • پنجم : ورشکستگی شرکت های مختلط

ورشکستگی شرکت های مختلط اعم از مختلط غیرسهامی و مختلط سهامی تابع شرایط و قواعد ورشکستگی می باشد که به حکم دادگاه حسب مورد سازمان تصفیه یا مدیر تصفیه نیز باید اقدامات لازم را انجام دهد.

  • ششم : ورشکستگی شرکت های تعاونی

درباره انحلال و ورشکستگی شرکت های تعاونی قانون تجارت ساکت می باشد لیکن قانون بخش تعاون اقتصاد جمهوری اسلامی مصوب ۱۳ / ۶ / ۱۳۷۰ که در ماده ۵۴ موارد انحلال شرکت های تعاونی را پیش بینی نموده است در بند ۶ چنین مقرر می دارد .
( ورشکستگی طبق قوانین مربوطه )

بنابراین : همان طوری که بیان گردید در همه شرکت های تجاری موضوع ورشکستگی مورد توجه قرار گرفته اما در نحوه و چگونگی اقدامات ، به قوانین مربوطه احاله شده است :

نتیجه اینکه : در مورد شرکت های تجاری قواعد و مقررات حاکم بر امور ورشکستگی همان ضوابط و شرایطی است که در مبحث ورشکستگی به شرح ذیل تصریح گردیده است :

۱- ماده ۴۱۲ قانون تجارت الی ماده ۵۷۵
۲- قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب ۲۴ تیرماه ۱۳۱۸
۳- آیین نامه قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی مصوب سال ۱۳۱۸. که در هیچیک از قوانین مزبور حکم خاصی درباره شرکت تجاری وجود ندارد بلکه کلیه اقدامات و اعمالی که درباره ورشکستگی شرکت ها باید انجام شود، اعم از اعلام توقف و صدور حکم ورشکستگی و تعیین مدیر تصفیه و عضو ناظر و ارجاع امر ورشکستگی شرکت و صورت برداری از اموال و دارایی شرکت و چگونگی نگهداری و اطلاع به طلبکاران و بدهکاران و جمع آوری کلیه اموال شرکت اعم از منقول، وجوه نقد ، وصول مطالبات و اخذ اسناد و سایر مدارکی که بر له یا علیه شرکت است و فروش اموال و دعوت از مجمع طلبکاران و قرارداد ارفاقی و تقسیم اموال بین طلبکاران و اعلام خاتمه ورشکستگی شرکت به همان ترتیبی است که در مقالات پیشین، درباره تجار ورشکسته بیان گردیده است.

 

این مقاله بر گرفته از کتب و سایت های مختلف حقوقی می باشد.

 

کلینیک حقوقی استیناف گر با سال ها تجربه در خصوص مسائل مختلف حقوقی آماده ارائه هرگونه مشاوره رایگان به شما هم میهنان عزیز می باشد.

 

 

راه های ارتباطی ما برای انجام مشاوره رایگان:

وب سایت:   http://estinafgar.ir/

تلگرام:   https://t.me/estinafgar

اینستاگرام :  http://www.thepictaram.club/instagram/estinafgar

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *